Rapport over lokale energiegemeenschappen in Europese smart cities
Hoe kunnen Europese steden lokale energiegemeenschappen (LEC's) mogelijk maken, repliceren en opschalen? Een expertteam bestaande uit Daniele Vettorato, Judith Borsboom-van Beurden, Rolf Bastiaanssen en Maarja Meitern heeft zich verdiept in dit zeer relevante onderwerp voor de Smart Cities and Communities, gefinancierd door Horizon2020 in SCC-01. We hebben ons specifiek gericht op de rol van gemeenten als facilitators, regulatoren, co-investeerders en aanjagers van innovatie bij het bevorderen van energiedemocratie en het versnellen van de transitie naar schone energie.
Het materiaal werd verzameld door middel van deskresearch, workshops en interviews met niet alleen experts, maar ook met steden en energiegemeenschappen uit acht Europese steden: Tartu (Estland), Barcelona (Spanje), Espoo (Finland), München (Duitsland), Parma (Italië), Gent (België), Alba Iulia (Roemenië) en Stockholm (Zweden).
Onze belangrijkste bevindingen zijn zeer relevant nu veel steden energiecoöperaties beschouwen als een integraal onderdeel van de transitie naar klimaatneutrale steden.
De belangrijkste bevindingen benadrukken het volgende:
Ten slotte bieden beleidsaanbevelingen en een praktische toolbox ("Weg naar energiegemeenschappen") steden ondersteuning bij het ontwerpen, financieren en opschalen van inclusieve LEC's.
Download het rapport hier:
Serious Game Impact Model ingezet om de complexiteit in plattelandsgebieden te verkennen
Monique Grooten van Rijksdienst voor Ondernemerschap (RVO) en Judith Borsboom van Locality leidden een werksessie tijdens de Managementconferentie van RVO op 4 november 2025. We gebruikten een bordspel, ontwikkeld in het CrAFt-project door VITO en NTNU, om de administratieve en ruimtelijke complexiteit in plattelandsgebieden te onderzoeken. Deze complexiteit vloeit voort uit nationale en internationale taken op het gebied van klimaatverandering, economische concurrentiekracht, bescherming van biodiversiteit en natuur, defensie, waterbeheer, energie en voedselzekerheid. Tegelijkertijd vereisen regionale ambities voor wonen, industrie, recreatie en leefomgeving ruimte, en zijn er meerdere overheidsniveaus en diverse organisaties bij betrokken.
Als uitvoerend overheidsorgaan wordt Rijksdienst voor Ondernemerschap (RVO) steeds vaker geconfronteerd met deze complexiteit. We speelden het CrAFt Impact Model-bordspel met ongeveer 60 personen om te onderzoeken hoe dit instrument diepgaande discussies ondersteunt over de intrinsieke waarden van de leefomgeving die behouden en versterkt moeten worden, en welke potentiële synergieën en conflicten kunnen worden geïdentificeerd.
8 veelgemaakte fouten bij het managen van Europese R&I-projecten
Het was een drukke dag op 4 november, want Judith Borsboom van Locality was ook uitgenodigd door de Hogeschool Amsterdam om haar ervaringen met de ontwikkeling en het management van Europese projecten te delen op de U!REKA-conferentie. U!REKA is een netwerk van 30 Europese hogescholen, een officiële Europese universitaire alliantie. U!REKA-hogescholen leiden toekomstige professionals op en leren hen hoe ze de transitie naar klimaatneutrale, slimme en duurzame steden kunnen leiden.
Men realiseert zich niet altijd hoe moeilijk het is om Europese projecten te verkrijgen en te managen, en de realiteit is vaak minder rooskleurig na een enthousiaste start. Judith belichtte de acht meestgemaakte fouten en hun oorzaken, en deelde haar ideeën over mogelijke oplossingen met het publiek. Ze concludeerde dat Europese R&I-projecten nooit perfect zijn, maar meestal wel leuk. Het is belangrijk om de communicatiekanalen open te houden: praat met je internationale collega's en stel hen vragen. Bereid je serieus voor door cursussen en trainingen te volgen, bijvoorbeeld aangeboden door je nationale contactpunt. Desondanks zul je er zeker iets van leren: zowel individueel als in groepsverband. En tot slot: doe nooit mee aan Europese R&I-projecten alleen voor de financiering, maar altijd om goede ideeën te realiseren en nuttige samenwerkingsnetwerken op te bouwen, aangezien die projecten doorgaans een aanzienlijke investering in middelen vergen.
In oktober 2025 nam Locality deel aan de ClimaGen-projectbijeenkomst en het studiebezoek aan Gernika-Lumo.
Het ClimaGen-project – Klimaatbestendige herontwikkeling en renaturering voor, door en met kwetsbare buurten – is een Europees initiatief, gefinancierd door het Horizon Europe-programma, waaraan negen steden deelnemen: Belgrado, Gdansk, Tartu, Turijn, Trondheim, Cluj-Napoca, Eindhoven, Gernika en Thessaloniki. Via een missiegedreven en co-creatieve aanpak laten deze negen Europese steden zien hoe klimaatneutraliteit en -veerkracht niet alleen bereikt kunnen worden door technische ingrepen, maar ook door het renatureren, regenereren en versterken van gemeenschappen.
Als partner in het project draagt Locality bij aan de ontwikkeling van praktische instrumenten en richtlijnen ter ondersteuning van steden bij de implementatie van klimaatbestendige herontwikkelingsstrategieën, waaronder de ontwikkeling van het ClimaGen-richtlijnenpakket.
In Bilbao en Gernika kwamen steden en partners uit heel Europa samen om de voortgang te delen, ervaringen uit te wisselen en praktisch aan de slag te gaan met belangrijke thema's zoals biodiversiteit, natuurgebaseerde oplossingen en de betrokkenheid van jongeren en gemeenschappen.
Samen met Lorenzo Vio en Sofia Delgado van Think-E organiseerde Judith Borsboom van Locality een sessie over de leerbehoeften van steden en lokale belanghebbenden, voortbouwend op eerder onderzoek van Gaia Vaccari van de Ca’Fosca Universiteit in Venetië.
Geweldige sessie op het zeer inspirerende Springtij Forum op 26 september! Bijdragen aan een workshop in een tent was een nieuwe ervaring voor ons! Na een fantastische intro door André van Ommeren van RVO deelden Marloes Arkesteijn en Willemijn Vreugdenhil hun ervaringen met de complexiteit van bestuur in regionale ontwikkeling in Gelderland en Zuid-Holland, en brachten ze ons prachtige liedjes. We speelden het bordspel CrAFt Cities Impact Model van NTNU en VITO met 8 groepen om de onderliggende waarden van plattelandsgebieden te bespreken. Elke groep kwam met eigen unieke oplossingen om deze complexiteit te overwinnen door te kijken naar synergieën en potentiële conflicten. Met dank ook aan Jolande Sap voor de geweldige moderatie, aan Monique Grooten en Jolanda van der Veen voor de uitstekende organisatie en co-moderatie, en aan ons zeer betrokken publiek!
